Lọc bể cá giống như lá phổi của cả bể: nó giữ nước trong, nuôi vi sinh và giúp cá sống khỏe mà bạn không phải thay nước liên tục. Với bể dưới 60 lít, lọc treo hoặc lọc bio thường là đủ. Bể 60 – 120 lít hợp với lọc vách hoặc lọc treo cỡ lớn. Từ khoảng 100 lít trở lên, nhất là bể thủy sinh, lọc thùng cho nước ổn định và gọn mắt nhất. Quy tắc dễ nhớ: công suất bơm nên gấp khoảng 4 – 6 lần thể tích bể mỗi giờ.
Chúng mình từng mua một chiếc lọc thật mạnh cho bể nhỏ vì nghĩ “càng mạnh càng sạch”, và kết quả là đàn cá bảy màu bị cuốn lăn quay cả ngày. Từ đó, chúng mình hiểu chọn lọc là chọn cho vừa, không phải chọn cho to. Dưới đây là cách so sánh từng loại để bạn chọn nhanh hơn.
Lọc bể cá làm những việc gì?
Một bộ lọc tốt làm cùng lúc ba việc:
- Lọc cơ học: bông lọc giữ lại thức ăn thừa, phân cá và cặn lơ lửng.
- Lọc sinh học: sứ lọc, nham thạch hay bùi nhùi là nhà của vi sinh có lợi, chúng biến amoniac độc thành nitrat ít hại hơn.
- Lọc hóa học (không bắt buộc): than hoạt tính hút mùi, khử màu nước, thường dùng sau khi chữa bệnh cho cá.
Trong ba việc trên, lọc sinh học là quan trọng nhất. Đó cũng là lý do một bể mới cần thời gian chạy vi sinh bể cá trước khi thả cá.
So sánh nhanh các loại lọc
| Loại lọc | Hợp với bể | Điểm mạnh | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Lọc bio (lọc vi sinh bằng mút) | Bể nhỏ, bể cá con, tép | Rẻ, dòng nhẹ, không hút cá bột | Chạy bằng sủi khí nên hơi ồn, nhìn chiếm chỗ |
| Lọc treo (hang-on) | Bể 20 – 80 lít | Dễ lắp, dễ vệ sinh, không chiếm chỗ trong bể | Mực nước tụt thì nghe tiếng róc rách |
| Lọc vách (lọc trong) | Bể 40 – 120 lít | Chứa được nhiều vật liệu, giá vừa phải | Chiếm một góc bể, tốn công che chắn |
| Lọc thùng (lọc ngoài) | Bể từ 80 – 100 lít trở lên, bể thủy sinh | Nhiều ngăn vật liệu, êm, gọn mắt | Giá cao, lắp ống phức tạp hơn |
| Lọc tràn trên | Bể cá vàng, cá koi trong nhà | Dễ xả bông, rất rẻ | Chiếm mặt bể, tiếng nước chảy to |
Tính công suất lọc theo thể tích bể
Bạn đo dài × rộng × cao (cm) rồi chia 1.000 để ra số lít. Ví dụ bể 60 × 30 × 35 cm chứa khoảng 63 lít, trừ đi đá nền và lũa thì còn tầm 50 – 55 lít nước. Khi đó, lọc có lưu lượng khoảng 250 – 350 lít/giờ là vừa.
- Bể nuôi ít cá, nhiều cây: 3 – 4 lần thể tích mỗi giờ.
- Bể cá cảnh thông thường: 4 – 6 lần.
- Bể cá vàng, cá ăn nhiều, thải nhiều: 6 – 8 lần, vì chất thải nhiều hơn hẳn.
Con số in trên hộp lọc thường là lưu lượng khi chưa gắn vật liệu. Khi nhồi đầy bông và sứ, dòng chảy thực tế giảm khoảng 20 – 30%, nên bạn có thể chọn mạnh hơn một chút rồi chỉnh van cho dịu lại.
Mỗi loại cá hợp với dòng nước thế nào?
Không phải bé cá nào cũng thích nước chảy mạnh. Cá betta, cá vàng ba đuôi hay cá dĩa bơi chậm, vây dài, nên cần dòng nhẹ. Ngược lại, cá tetra, cá chuột hay cá sặc lại thích có chút dòng để bơi ngược. Nếu bạn định nuôi chung nhiều loài như gợi ý trong bài cá betta nuôi chung với cá gì, hãy hướng đầu ra của lọc vào thành kính hoặc dùng đầu phun dạng thanh để nước tỏa đều, đỡ tạo vùng nước xiết.
Dấu hiệu dòng chảy đang quá mạnh: cá trốn mãi sau lũa, vây cụp, cá nhỏ bị cuốn vào khe hút. Dấu hiệu quá yếu: bề mặt nước có váng, góc bể đọng cặn, mùi tanh nhẹ.
Thứ tự xếp vật liệu trong lọc
- Ngăn đầu (nước vào trước): bông lọc thô hoặc mút để chặn cặn lớn.
- Ngăn giữa: sứ lọc, nham thạch, bio ball cho vi sinh trú ngụ.
- Ngăn cuối: bông lọc mịn để nước ra thật trong. Nếu cần khử mùi, bạn đặt thêm một túi than hoạt tính ở đây, khoảng 3 – 4 tuần thì thay.
Xếp đúng thứ tự giúp vật liệu sinh học không bị cặn bám nghẹt, nhờ đó lâu phải vệ sinh hơn.
Giữ lọc bể cá chạy bền và êm
- Xả bông lọc bằng nước bể vừa thay ra, không dùng nước máy có clo để giữ lại vi sinh.
- Không vệ sinh lọc cùng ngày với thay nước lớn. Nên cách nhau vài ngày để vi sinh kịp hồi lại.
- Lọc kêu lạch cạch thường do cánh quạt bám cặn. Tháo ra lau nhẹ là êm trở lại.
- Bể cá bột hoặc tép nên bọc một miếng mút vào ống hút để bé không bị hút vào.
- Khi nước đục kéo dài dù lọc vẫn chạy, bạn đọc thêm bài nước bể cá bị đục để tìm đúng nguyên nhân.
Lọc, vật liệu lọc và phụ kiện bể là nhóm đồ shop thú cưng Kumi Pets đang tìm hiểu để giới thiệu tới bạn sau này. Nếu muốn đọc thêm về nguyên lý các kiểu lọc, bạn có thể xem trang Aquarium filter trên Wikipedia.
Vài thắc mắc hay gặp khi chọn lọc
Bể cá có cần lọc không?
Hầu hết bể cá trong nhà đều cần lọc. Lọc giữ cho vi sinh có chỗ sống để phân hủy chất thải, nhờ vậy nước không bốc mùi và cá ít bệnh. Chỉ những bể thủy sinh rất ít cá, nhiều cây và thay nước đều mới có thể chạy không lọc.
Lọc bể cá có cần bật cả ngày không?
Nên bật liên tục 24 giờ. Vi sinh trong vật liệu lọc cần dòng nước mang oxy chảy qua, tắt vài giờ là chúng bắt đầu chết và nước dễ đục trở lại.
Bao lâu thì vệ sinh lọc một lần?
Khoảng 2 đến 4 tuần, tùy lượng cá. Chỉ xả bông lọc trong nước bể vừa thay ra, không rửa dưới vòi nước máy để giữ lại vi sinh.
Cá betta có dùng lọc được không?
Được, nhưng nên chọn lọc bio hoặc lọc treo có chỉnh lưu lượng. Dòng nước quá mạnh làm cá betta vây dài bơi rất mệt.
Vừa vặn mới là đủ
Một bộ lọc bể cá phù hợp là bộ lọc vừa với thể tích bể, vừa với tính cách của cá và chạy êm suốt ngày đêm. Chọn đúng loại từ đầu, xếp vật liệu hợp lý và vệ sinh nhẹ tay, bạn sẽ có một bể nước trong lâu mà không tốn nhiều công.