Muốn dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ, bạn chỉ cần nhớ 3 điều: chọn một chỗ cố định, đưa bé đến đó đúng lúc (ngủ dậy, sau khi ăn, sau khi chơi, trước khi ngủ) và khen thưởng ngay khi bé làm đúng. Làm đều đặn như vậy, phần lớn các bé sẽ quen dần chỉ sau vài tuần đến vài tháng.
Chúng mình biết cảm giác mới đón bé cún về nhà mà ngày nào cũng phải lau sàn mệt thế nào. Phần dưới đây đi lần lượt từ lúc chọn chỗ cho bé, cách dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ vào khay ở nhà chung cư, tập đi ngoài trời, đến cách bình tĩnh xử lý khi bé lỡ đi bậy. Những chuyện nuôi cún khác, chúng mình để dành ở trang chủ Kumi Pets.
Lưu ý nhỏ: mỗi bé có tốc độ học khác nhau. Bé học chậm hơn bé khác không có nghĩa là bé hư hay bạn dạy sai, chỉ cần kiên nhẫn và giữ thói quen thật đều.
Lý do chó hay đi vệ sinh sai chỗ
Hiểu lý do bé đi bậy sẽ giúp bạn dạy nhẹ nhàng hơn. Thường có mấy nguyên nhân sau:
- Bé còn quá nhỏ: chó con khoảng 2 tháng tuổi có bàng quang nhỏ, chưa nhịn được lâu nên đi vệ sinh rất nhiều lần trong ngày.
- Bé chưa biết đâu là chỗ đúng: khi mới về nhà, mọi chỗ đều lạ. Nếu không được chỉ, bé sẽ đi ở chỗ nào thấy tiện.
- Bé được tự do đi khắp nhà quá sớm: nhà càng rộng, bé càng dễ tìm một góc khuất để đi vệ sinh mà bạn không kịp thấy.
- Chỗ cũ còn mùi: chó có khứu giác rất nhạy. Chỗ bé từng đi bậy mà chưa khử sạch mùi sẽ “gọi” bé quay lại lần nữa.
- Bé đánh dấu lãnh thổ: hay gặp ở chó đực chưa triệt sản, thường tè từng chút một lên chân bàn, góc tường.
- Bé căng thẳng hoặc không khỏe: chuyển nhà, có người lạ, bị mắng, hoặc các vấn đề về tiêu hóa, tiết niệu cũng khiến bé đi vệ sinh lung tung.
Chuẩn bị gì trước khi dạy chó đi vệ sinh?
Chuẩn bị sẵn vài món đồ nhỏ giúp việc dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ suôn sẻ hơn nhiều:
- Khay vệ sinh hoặc tấm lót: cần nếu bạn ở chung cư, nuôi chó nhỏ hoặc vắng nhà lâu. Chọn khay vừa đủ để bé xoay người thoải mái.
- Chuồng hoặc quây: giúp giới hạn khu vực của bé khi bạn không trông được. Chuồng chỉ nên vừa đủ để bé đứng, xoay người và nằm, vì chó thường không muốn làm bẩn chỗ ngủ của mình.
- Bánh thưởng nhỏ: loại mềm, nhỏ bằng hạt đậu để thưởng nhanh mà không làm bé no.
- Xịt khử mùi chứa enzyme: giúp xóa hẳn mùi nước tiểu chứ không chỉ che mùi.
- Vòng cổ và dây dắt: nếu bạn dạy bé đi ngoài trời, dây dắt giúp bé ở đúng chỗ đến khi đi xong.
Dấu hiệu chó muốn đi vệ sinh
Nhận ra dấu hiệu sớm là bạn đã thắng một nửa. Bé sắp đi vệ sinh thường sẽ:
- Cúi mũi đánh hơi sàn nhà liên tục.
- Đi vòng tròn tại chỗ.
- Đang chơi tự nhiên dừng lại, đi ra góc phòng.
- Rên khẽ, cào cửa hoặc đứng ngồi không yên.
- Ngồi xổm hoặc nhấc chân lên.
Thấy một trong các dấu hiệu này, bạn nhẹ nhàng bế hoặc dắt bé đến chỗ vệ sinh ngay nhé.
Cách dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ qua 7 bước
Các bước dưới đây dùng được cho cả chó con và chó lớn, dù bạn dạy bé đi vào khay hay đi ngoài trời. Cách làm này dựa trên hướng dẫn của Hiệp hội Chó giống Hoa Kỳ (AKC) và Royal Canin, đều đề cao việc khen thưởng thay vì trách phạt.
Bước 1: Chọn một chỗ vệ sinh cố định
Chọn một chỗ duy nhất và giữ nguyên chỗ đó: một góc ban công, góc nhà tắm hoặc một khoảnh cỏ trước nhà. Chỗ này nên cách xa chỗ ăn và chỗ ngủ của bé, dễ lau chùi và yên tĩnh. Đổi chỗ liên tục sẽ làm bé rối và học chậm hơn.
Bước 2: Lên lịch đưa bé đi vệ sinh
Đây là bước quan trọng nhất khi dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ. Bạn đưa bé đến chỗ vệ sinh vào các thời điểm sau:
- Ngay khi bé ngủ dậy, kể cả sau giấc ngủ trưa ngắn.
- Khoảng 10–20 phút sau khi ăn hoặc uống nước.
- Sau khi chơi đùa, chạy nhảy.
- Trước khi đi ngủ và trước khi cho bé vào chuồng.
- Với chó con 2 tháng tuổi, thêm khoảng 1–2 tiếng một lần trong lúc bé thức.
Cho bé ăn theo giờ cố định, chia 3–4 bữa nhỏ mỗi ngày, cũng giúp giờ đi vệ sinh của bé đều đặn và dễ đoán hơn.
Bước 3: Dùng một khẩu lệnh ngắn
Khi bé bắt đầu đi vệ sinh đúng chỗ, bạn nói nhẹ nhàng một từ ngắn như “tè đi” hoặc “đi vệ sinh”. Lặp lại mỗi lần, dần dần bé sẽ gắn khẩu lệnh với hành động. Sau này khi đi xa hay đến nơi lạ, khẩu lệnh này giúp bé đi vệ sinh nhanh hơn.
Bước 4: Để bé đi xong mới cho chơi
Đưa bé đến chỗ vệ sinh rồi đứng yên chờ khoảng 3–5 phút, đừng chơi hay nói chuyện nhiều. Nếu bé chưa đi, bạn đưa bé về, để ý thêm khoảng 10–15 phút rồi thử lại. Bé cần hiểu rằng ra chỗ này là để đi vệ sinh, chưa phải giờ chơi.
Bước 5: Khen thưởng ngay lập tức
Ngay khi bé đi xong, trong vòng vài giây, bạn khen thật vui, xoa đầu và cho bé một miếng bánh thưởng nhỏ. Thưởng phải đến ngay, nếu đợi bé chạy vào nhà rồi mới thưởng thì bé sẽ không biết mình được khen vì điều gì.
Bước 6: Trông bé kỹ và giới hạn khu vực
Trong những tuần đầu, bé nên ở gần bạn để bạn kịp thấy dấu hiệu. Khi bạn bận hoặc vắng nhà, cho bé vào chuồng hoặc quây một khu nhỏ có sẵn chỗ vệ sinh. Khi bé đã đi đúng ổn định, bạn mở rộng dần khu vực cho bé, từng phòng một.
Bước 7: Xử lý nhẹ nhàng khi bé lỡ đi bậy
Đi bậy là chuyện bình thường trong thời gian dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ. Nếu bắt gặp bé đang đi, bạn bình tĩnh bế bé đến đúng chỗ, bé đi tiếp ở đó thì khen ngay. Nếu chỉ phát hiện sau khi bé đã đi xong, bạn lau sạch bằng xịt khử mùi enzyme và không mắng bé, vì bé sẽ không hiểu mình bị mắng vì chuyện gì.
Cách dạy chó đi vệ sinh vào khay hoặc tấm lót
Ở chung cư hoặc nuôi chó nhỏ, dạy bé đi vào khay là lựa chọn tiện nhất. Bạn làm như sau:
- Đặt khay ở một chỗ cố định, thường là góc nhà tắm hoặc ban công, cách xa chỗ ăn và chỗ ngủ.
- Tạo mùi quen: lấy một miếng giấy hoặc tấm lót đã thấm chút nước tiểu của bé đặt vào khay, bé sẽ đánh hơi và nhận ra đây là chỗ đi vệ sinh.
- Bế bé vào khay theo lịch ở bước 2, đặc biệt ngay khi bé ngủ dậy và sau khi ăn.
- Khen ngay khi bé đi trong khay, rồi thay tấm lót mới thường xuyên để khay luôn sạch.
- Thu hẹp dần: lúc đầu có thể trải vài tấm lót quanh khay, sau đó bớt dần cho đến khi bé chỉ đi đúng trong khay.
Với chó đực hay nhấc chân, bạn có thể chọn khay có cột hoặc thành cao để nước tiểu không bắn ra ngoài.
Cách dạy chó đi vệ sinh ngoài trời
Nếu nhà có sân hoặc bạn dắt bé đi dạo hằng ngày, dạy bé đi vệ sinh ngoài trời giúp nhà cửa sạch hơn hẳn:
- Dắt bé bằng dây đến đúng một khoảnh cỏ hoặc gốc cây quen thuộc mỗi lần.
- Đứng yên chờ bé, nói khẩu lệnh khi bé bắt đầu đi, khen và thưởng ngay khi bé xong.
- Sau khi bé đi vệ sinh xong mới cho bé đi dạo, chơi đùa. Như vậy bé sẽ hiểu đi vệ sinh xong thì được đi chơi, không cố tình “giữ lại” để được ở ngoài lâu hơn.
- Mang theo túi nhặt phân để giữ sạch chỗ công cộng.
Với chó con chưa tiêm phòng đủ mũi, bạn nên cho bé đi vệ sinh ở sân nhà sạch sẽ hoặc dùng khay trước, chưa nên cho bé xuống đất ở công viên hay chỗ đông chó. Bạn có thể xem các mốc tiêm trong bài lịch tiêm phòng cho chó.
Chó con nhịn đi vệ sinh được bao lâu?
Theo AKC, một cách ước lượng dễ nhớ là chó con nhịn được khoảng số giờ bằng số tháng tuổi, áp dụng đến khi bé được khoảng 9 tháng đến 1 tuổi. Bảng dưới đây giúp bạn lên lịch cho phù hợp:
| Tuổi của chó | Nhịn được khoảng | Nên đưa đi vệ sinh |
|---|---|---|
| 2 tháng | 1–2 tiếng | 1–2 tiếng một lần khi thức |
| 3 tháng | khoảng 3 tiếng | 2–3 tiếng một lần |
| 4–5 tháng | khoảng 4–5 tiếng | 3–4 tiếng một lần |
| Từ 6 tháng | khoảng 6 tiếng | 4–6 tiếng một lần |
| Chó trưởng thành | lâu hơn | ít nhất 3–4 lần mỗi ngày |
Đây chỉ là con số ước lượng. Sau khi ăn, uống nhiều nước hay chơi mạnh, bé sẽ cần đi vệ sinh sớm hơn. Ban đêm bé thường nhịn được lâu hơn ban ngày, nhưng chó con rất nhỏ vẫn có thể cần dậy đi một lần.
Chó lớn vẫn đi bậy thì phải làm sao?
Nếu bé đã lớn mà vẫn chưa quen, việc dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ vẫn làm được: bạn cứ quay lại từ bước 1 và làm giống như dạy chó con, bé thường học nhanh hơn vì nhịn được lâu hơn. Riêng trường hợp bé đã đi đúng chỗ một thời gian rồi tự nhiên đi bậy trở lại, bạn nên để ý thêm sức khỏe của bé.
Bạn nên đưa bé đi thú y nếu thấy:
- Bé đi tiểu nhiều lần, mỗi lần chỉ ra một ít, hoặc rặn khi tiểu.
- Nước tiểu có máu, đục hoặc có mùi rất nặng.
- Bé uống nước nhiều bất thường.
- Bé bị tiêu chảy, phân lỏng kéo dài.
- Chó lớn tuổi bỗng nhiên không giữ được nước tiểu.
Khi bác sĩ đã xác nhận bé khỏe, việc bé đi bậy có thể do căng thẳng hoặc thói quen, và bạn chỉ cần kiên nhẫn dạy lại.
Những sai lầm hay gặp khi dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ
- Đánh, mắng hoặc dí mũi bé vào chỗ bẩn: bé chỉ học được cách sợ chủ và lén đi ở chỗ khuất hơn.
- Đổi chỗ vệ sinh liên tục: bé không biết đâu mới là chỗ đúng.
- Cho bé tự do khắp nhà quá sớm: bé dễ đi bậy ở chỗ bạn không thấy.
- Chỉ lau bằng nước thường: mùi còn lại khiến bé quay lại chỗ cũ.
- Thưởng chậm: bé không hiểu mình được khen vì đã đi đúng chỗ.
- Nhốt bé quá lâu: bé buộc phải đi trong chuồng, dần quen với việc làm bẩn chỗ ngủ.
Nếu bạn đang nuôi chó con, bạn có thể đọc thêm các bài trong mục Huấn luyện chó và Chăm sóc chó con.
Câu hỏi thường gặp về cách dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ
Chó con mấy tháng thì dạy đi vệ sinh được?
Bạn có thể bắt đầu dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ ngay từ ngày đầu đón bé về, thường là khi bé được khoảng 2 tháng tuổi. Lúc này bé còn nhịn kém nên cần đưa đi vệ sinh thường xuyên, nhưng bé đã học được thói quen rất nhanh nếu bạn làm đều đặn.
Dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ mất bao lâu?
Mỗi bé mỗi khác. Có bé quen chỉ sau vài tuần, có bé cần vài tháng, nhất là chó con rất nhỏ hoặc chó từng sống ở nơi không có giờ giấc rõ ràng. Điều quan trọng nhất là giữ lịch cố định và khen bé mỗi lần làm đúng.
Có nên đánh hoặc dí mũi chó vào chỗ bé đi bậy không?
Bạn không nên làm vậy. Bé không hiểu vì sao mình bị phạt, chỉ thấy sợ chủ và có thể lén đi vệ sinh ở chỗ khuất hơn. Cách tốt hơn là lau sạch chỗ đó bằng sản phẩm khử mùi chuyên dụng và đưa bé đến đúng chỗ ở lần sau.
Chó đã lớn có dạy đi vệ sinh đúng chỗ được không?
Được bạn nhé. Chó lớn nhịn được lâu hơn nên thường học nhanh hơn chó con. Bạn áp dụng các bước giống chó con: lịch cố định, chỗ cố định và khen thưởng ngay. Nếu bé từng đi đúng mà tự nhiên đi bậy lại, bạn nên đưa bé đi khám để loại trừ vấn đề sức khỏe.
Nên dạy chó đi vệ sinh vào khay hay ra ngoài?
Tùy nơi bạn ở. Nhà có sân hoặc tiện dắt đi dạo thì cho bé đi ngoài trời là gọn nhất. Ở chung cư, nuôi chó nhỏ hoặc vắng nhà lâu thì khay và tấm lót tiện hơn. Bạn chỉ nên chọn một chỗ chính để bé không bị rối.
Kết luận
Tóm lại, để dạy chó đi vệ sinh đúng chỗ, bạn chọn một chỗ cố định, đưa bé đến đó vào những lúc bé hay cần đi, khen thưởng ngay khi bé làm đúng và lau sạch mùi khi bé lỡ đi bậy. Không cần quát mắng, chỉ cần đều đặn mỗi ngày là bé cún nhà bạn sẽ quen dần, và căn nhà cũng sạch sẽ, dễ chịu hơn cho cả nhà.
Nguồn tham khảo: