Thỏ bị tiêu chảy thật sự (phân lỏng như nước, không còn viên) là tình huống nghiêm trọng, nhất là với thỏ con, và bạn nên đưa bé đến bác sĩ thú y ngay trong ngày. Tuy vậy, nhiều trường hợp người nuôi tưởng thỏ bị tiêu chảy nhưng thực ra là “phân đêm” (cecotrope) bé không ăn hết, dính bết quanh mông. Trường hợp này ít khẩn cấp hơn và thường cải thiện khi tăng cỏ khô, giảm thức ăn viên và đồ ngọt.
Chúng mình biết cảm giác hoảng hốt khi thấy mông bé thỏ bết bẩn. Bài này giúp bạn phân biệt hai trường hợp, hiểu các nguyên nhân thường gặp, biết khi nào phải đi khám gấp và cách chăm bé tại nhà cho đúng. Những tình huống sức khỏe khác, chúng mình gom lại thành kinh nghiệm chăm sóc thú cưng để bạn tra cứu khi cần.
Lưu ý: thỏ rất giỏi che giấu bệnh. Khi bé đã có biểu hiện rõ, bệnh thường đã khá nặng, nên đừng chờ thêm vài ngày để “xem sao”.
Phân biệt thỏ bị tiêu chảy và phân đêm bị dính
Thỏ khỏe mạnh có hai loại phân:
- Phân viên: tròn, khô, màu nâu, rơi rải rác trong chuồng. Đây là phân bạn thấy hằng ngày.
- Phân đêm (cecotrope): từng chùm viên nhỏ, mềm, bóng, mùi khá nồng. Thỏ thường ăn lại trực tiếp từ hậu môn để hấp thu thêm dinh dưỡng, nên bạn hiếm khi thấy.
Khi thỏ ăn quá nhiều thức ăn viên, rau củ ngọt, hoặc bé béo quá, đau răng, đau khớp không cúi xuống được, phân đêm sẽ thừa ra và dính bết lông mông. Lúc này bạn vẫn thấy phân viên bình thường trong chuồng. Còn thỏ bị tiêu chảy thật thì phân viên biến mất, chỉ còn phân lỏng sệt hoặc nước.
Nguyên nhân khiến thỏ bị tiêu chảy
- Đổi thức ăn đột ngột: hệ tiêu hóa của thỏ rất nhạy cảm, thay loại cỏ, loại viên hay thêm rau mới quá nhanh dễ gây rối loạn.
- Ăn ít chất xơ: thiếu cỏ khô, ăn nhiều viên, bánh, ngũ cốc khiến hệ vi sinh đường ruột mất cân bằng.
- Ăn nhiều đồ ngọt, trái cây: đường làm vi khuẩn có hại phát triển mạnh.
- Ký sinh trùng cầu trùng (coccidia): hay gặp ở thỏ con mới tách mẹ.
- Nhiễm khuẩn đường ruột: có thể diễn tiến rất nhanh, nhất là ở thỏ dưới 3 tháng tuổi.
- Dùng sai thuốc: một số kháng sinh dùng đường uống có thể gây rối loạn tiêu hóa nặng ở thỏ, vì vậy tuyệt đối không tự cho bé uống thuốc của người hoặc của chó mèo.
- Căng thẳng, nóng bức: chuyển chuồng, tiếng ồn lớn, trời quá nóng đều có thể làm bé rối loạn tiêu hóa.
Thỏ con bị tiêu chảy: vì sao đặc biệt nguy hiểm?
Thỏ con khoảng 4 – 10 tuần tuổi, giai đoạn vừa tách mẹ và đổi sang thức ăn mới, là nhóm dễ bị tiêu chảy nhất. Bé nhỏ, mất nước rất nhanh, có thể suy kiệt chỉ trong một đến hai ngày. Nếu thỏ con bị tiêu chảy, đừng thử chữa ở nhà mà hãy đưa bé đi khám ngay.
Dấu hiệu cần đưa thỏ đi khám ngay
- Phân lỏng như nước, không còn thấy phân viên.
- Thỏ con dưới 3 tháng tuổi có bất kỳ biểu hiện phân lỏng nào.
- Bé bỏ ăn, không ăn cỏ hơn 12 giờ.
- Bé ngồi co ro một chỗ, lờ đờ, nghiến răng (dấu hiệu đau).
- Bụng chướng căng, tai lạnh.
- Có giòi hoặc ruồi bâu quanh mông. Đây là bệnh giòi (flystrike), rất nguy hiểm và cần xử lý trong vài giờ.
Hướng dẫn của tổ chức thú y PDSA cũng nhấn mạnh rằng thỏ bị tiêu chảy thật sự luôn cần được bác sĩ thăm khám sớm.
Chăm thỏ bị tiêu chảy tại nhà trong lúc chờ đi khám
- Giữ ấm và yên tĩnh: đặt bé ở chỗ kín gió, ít tiếng ồn.
- Cho cỏ khô và nước sạch: cỏ khô loại tốt là thứ an toàn nhất bé có thể ăn lúc này. Tạm ngưng trái cây, bánh thưởng và rau củ ngọt.
- Không tự cho uống thuốc: kể cả men tiêu hóa hay thuốc cầm tiêu chảy của người, nếu chưa hỏi bác sĩ.
- Lau sạch mông nhẹ nhàng: dùng khăn ấm hoặc chỉ rửa vùng mông bằng nước ấm, thấm thật khô. Không tắm cả người cho thỏ vì dễ làm bé hoảng và nhiễm lạnh.
- Dọn chuồng sạch sẽ: thay lót chuồng để hạn chế ruồi và vi khuẩn.
- Ghi lại thông tin: bé bắt đầu từ khi nào, ăn gì gần đây, có đổi thức ăn không. Những điều này giúp bác sĩ chẩn đoán nhanh hơn.
Xử lý tình trạng phân đêm dính mông
Nếu bạn chắc chắn bé vẫn ăn tốt, vẫn có phân viên và chỉ bị dính phân đêm:
- Giảm dần thức ăn viên xuống khoảng một thìa canh cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày (hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ).
- Bỏ hẳn bánh thưởng nhiều đường, ngũ cốc, trái cây.
- Cho cỏ khô không giới hạn, chiếm phần lớn khẩu phần.
- Nếu bé béo, lớn tuổi hoặc có vẻ khó cúi xuống, hãy cho bác sĩ kiểm tra răng và khớp.
Cách phòng ngừa thỏ bị tiêu chảy
- Cỏ khô là chính: khoảng 80% khẩu phần mỗi ngày nên là cỏ khô, bé ăn thoải mái.
- Đổi thức ăn từ từ: trộn dần trong 1 – 2 tuần, mỗi lần chỉ thêm một loại rau mới.
- Hạn chế đồ ngọt: trái cây, cà rốt chỉ là món thưởng nhỏ.
- Giữ chuồng sạch, khô thoáng: dọn khay vệ sinh mỗi ngày.
- Theo dõi phân mỗi ngày: phân viên nhỏ dần, ít đi là dấu hiệu sớm của vấn đề tiêu hóa.
Muốn chọn cỏ khô phù hợp, bạn có thể đọc bài cỏ khô cho thỏ. Các vấn đề sức khỏe khác của thỏ có trong mục sức khỏe của thỏ.
Câu hỏi thường gặp khi thỏ bị tiêu chảy
Thỏ bị tiêu chảy có tự khỏi không?
Tiêu chảy thật sự ở thỏ hiếm khi tự khỏi và có thể diễn tiến rất nhanh, nhất là ở thỏ con. Bạn nên đưa bé đi khám trong ngày. Nếu chỉ là phân đêm dính mông, bé thường cải thiện khi giảm thức ăn viên và tăng cỏ khô.
Thỏ bị tiêu chảy nên cho ăn gì?
Cho cỏ khô loại tốt và nước sạch, tạm ngưng trái cây, bánh thưởng và rau củ ngọt. Không tự ý cho uống thuốc của người hay của chó mèo khi chưa hỏi bác sĩ thú y.
Thỏ con bị tiêu chảy phải làm sao?
Thỏ con mất nước rất nhanh và có thể suy kiệt trong một đến hai ngày. Hãy giữ ấm cho bé và đưa đến bác sĩ thú y ngay, đừng chờ theo dõi ở nhà.
Có nên tắm cho thỏ bị dính phân không?
Không nên tắm cả người vì thỏ dễ hoảng và nhiễm lạnh. Chỉ lau hoặc rửa nhẹ vùng mông bằng nước ấm, sau đó thấm và sấy thật khô.
Thỏ ăn rau nhiều có bị tiêu chảy không?
Rau xanh không phải nguyên nhân chính, nhưng thêm rau mới quá nhanh hoặc cho nhiều rau củ ngọt như cà rốt, trái cây có thể làm bé rối loạn tiêu hóa. Hãy thêm từng loại một và tăng dần.
Lời kết
Khi thấy thỏ bị tiêu chảy, việc đầu tiên là phân biệt phân lỏng thật sự với phân đêm dính mông. Phân lỏng như nước, thỏ con có phân lỏng hoặc bé bỏ ăn đều là lý do để đi khám ngay. Về lâu dài, một khẩu phần nhiều cỏ khô, ít đồ ngọt và đổi thức ăn từ từ là cách đơn giản nhất giữ bụng bé khỏe.