Cá bảy màu đẻ: nhận ra cá mẹ sắp đẻ và giữ cá bột sống khỏe

Cá bảy màu đẻ con trực tiếp chứ không đẻ trứng. Cá mẹ mang thai khoảng 21 – 30 ngày, mỗi lứa thường từ 20 đến 60 cá bột, cá mẹ to khỏe có thể đẻ trên 100 con. Khi sắp đẻ, bụng cá mẹ to và vuông lại, đốm sẫm gần hậu môn đậm hẳn lên, cá hay trốn vào cây hoặc đứng yên một góc. Muốn giữ được nhiều cá con, bạn cần có chỗ cho cá bột trốn, tách cá mẹ sau khi đẻ và cho cá bột ăn ít mà nhiều bữa.

Lần đầu thấy bể cá bảy màu đẻ, nhiều người chỉ kịp nhìn thấy vài chấm nhỏ xíu rồi sáng hôm sau đã không còn con nào, vì cá lớn trong bể ăn mất. Bài này đi qua chuyện cá bảy màu đẻ từ đầu đến cuối: cách nhận ra cá mẹ sắp đẻ, chuẩn bị chỗ đẻ, chăm cá mẹ sau sinh và nuôi cá bột qua những tuần đầu. Thức ăn cá bột, lồng đẻ và rêu thủy sinh cũng là những món shop đồ thú cưng Kumi Pets đang tìm hiểu để giới thiệu cho người chơi cá.

Cá bảy màu đẻ như thế nào?

Cá bảy màu thuộc nhóm cá đẻ con. Trứng được thụ tinh và phát triển ngay trong bụng cá mẹ, đến khi đủ ngày thì cá mẹ đẻ ra những chú cá bột đã biết bơi và tự đi tìm thức ăn. Một điểm thú vị là cá cái có thể giữ tinh trùng trong nhiều tháng, nên dù đã tách cá đực ra, cá mẹ vẫn có thể đẻ thêm vài lứa nữa.

Nước ấm khoảng 24 – 28°C, nước sạch và ổn định giúp quá trình mang thai diễn ra suôn sẻ. Nước quá lạnh làm thời gian mang thai kéo dài, còn nước bẩn khiến cá mẹ yếu và dễ sẩy.

Phân biệt cá đực và cá cái

Đặc điểm	Cá đực	Cá cái
Kích thước	Nhỏ, thon	To hơn, bụng tròn
Màu sắc	Rực rỡ, nhiều hoa văn	Thường nhạt hơn, màu chủ yếu ở đuôi
Vây hậu môn	Dài, nhọn như một chiếc que	Hình tam giác
Đuôi	Dài, xòe rộng	Ngắn hơn

Để cá cái bớt bị đuổi liên tục, tỉ lệ thường được khuyên là khoảng 1 cá đực cho 2 – 3 cá cái.

Dấu hiệu cá bảy màu sắp đẻ

1. Bụng to và vuông lại: nhìn từ trên xuống, bụng phình rộng; nhìn ngang, phần dưới bụng gần như có góc vuông.
2. Đốm thai sẫm và to: đốm gần hậu môn chuyển từ vàng nhạt sang đen sẫm. Với cá màu nhạt, đôi khi còn thấy cả những chấm mắt nhỏ của cá con bên trong.
3. Thích ở một chỗ: cá mẹ đứng yên gần sưởi, trốn vào cây hoặc nằm sát đáy.
4. Ăn ít hoặc bỏ ăn trong một hai ngày cuối.
5. Run nhẹ, uốn mình: đây là những cơn co, thường cá sẽ đẻ trong vài giờ tới.

Chuẩn bị chỗ đẻ cho cá bảy màu

Cá bảy màu lớn, kể cả cá mẹ, đều có thể ăn cá bột. Có ba cách phổ biến để giữ cá con:

Cách làm	Ưu điểm	Điều cần lưu ý
Trồng thật nhiều cây trong bể chính (rêu, bèo, rong đuôi chó)	Cá mẹ ít bị căng thẳng, cá bột có chỗ trốn tự nhiên	Vẫn mất một phần cá con, cần vớt cá bột ra bể riêng sớm
Bể đẻ riêng nhỏ có nhiều rêu	Giữ được nhiều cá con nhất	Cần chuyển cá mẹ nhẹ nhàng, nước bể đẻ phải giống bể chính
Lồng đẻ treo trong bể	Gọn, rẻ, dễ quan sát	Lồng chật khiến một số cá mẹ căng thẳng; chỉ nên cho vào khi đã rất gần ngày đẻ

Dù chọn cách nào, bể nuôi cá bột nên dùng lọc vi sinh dạng bọt biển hoặc bọc đầu hút của lọc bằng mút, để cá con không bị hút vào. Nếu bạn đang dựng một bể riêng mới tinh, hãy chạy vi sinh trước vài tuần, vì cá bột rất nhạy với amoniac. Cách làm chi tiết có trong bài chạy vi sinh bể cá.

Khi cá bảy màu đẻ: nên làm gì?

• Để yên, giảm ánh sáng: hạn chế gõ kính, di chuyển đồ trong bể hay bật tắt đèn liên tục.
• Không cho ăn thêm trong lúc cá mẹ đang đẻ.
• Theo dõi từ xa: cá mẹ thường đẻ rải rác trong vài giờ, mỗi lần vài con.
• Nếu cá mẹ đẻ được một ít rồi ngừng quá lâu, hoặc nằm lả và có vết máu, hãy hỏi người có kinh nghiệm hoặc cửa hàng cá uy tín để được hướng dẫn.

Chăm cá mẹ sau khi đẻ

1. Tách cá mẹ khỏi khu có cá bột ngay khi đẻ xong, để cá mẹ không ăn cá con.
2. Cho cá mẹ nghỉ vài ngày ở bể có nhiều cây, tránh xa cá đực đang đuổi.
3. Cho ăn thức ăn giàu đạm như artemia, trùn chỉ sạch hoặc thức ăn viên chất lượng, chia làm vài bữa nhỏ.
4. Thay khoảng 20% nước sau một hai ngày để giữ nước sạch.

Cá mẹ có thể đẻ lại sau khoảng một tháng, nên việc cho cá mẹ nghỉ ngơi và ăn đầy đủ giữa các lứa rất quan trọng.

Nuôi cá bột bảy màu qua những tuần đầu

Giai đoạn	Thức ăn	Số bữa
Tuần 1	Bột thức ăn cá con, cám nghiền thật mịn, artemia mới nở	4 – 5 bữa nhỏ mỗi ngày
Tuần 2 – 4	Artemia, thức ăn viên nghiền nhỏ, trùn chỉ cắt nhỏ	3 – 4 bữa mỗi ngày
Từ tuần 5	Thức ăn viên nhỏ như cá lớn, thêm thức ăn tươi	2 – 3 bữa mỗi ngày

• Cho ăn ít, mỗi lần vừa đủ để cá ăn hết trong 1 – 2 phút. Thức ăn thừa làm nước bẩn rất nhanh với bể nhỏ.
• Thay nước ít mà đều: khoảng 10 – 20% mỗi 2 – 3 ngày, nước mới cần khử clo và cùng nhiệt độ.
• Giữ nước ấm và đèn vừa phải: cá bột lớn nhanh hơn khi nước ấm ổn định.
• Thả về bể chung khi cá con đủ lớn, thường khoảng 4 – 6 tuần, to hơn miệng cá lớn trong bể.

Nước bể cá bột đục trắng hay có mùi thường là do thức ăn thừa. Khi gặp tình trạng này, bạn xem thêm bài nước bể cá bị đục để biết cách xử lý theo từng màu nước.

Khi bể có quá nhiều cá con

Cá bảy màu sinh sản rất nhanh, chỉ vài tháng bể đã có thể chật kín. Bạn có thể nuôi riêng cá đực và cá cái, tặng bớt cá cho bạn bè cùng chơi cá, hoặc để bể chung có cây vừa phải cho tự nhiên giữ lại một phần cá con. Nếu muốn nuôi thêm vài loài khác trong cùng bể, bạn nên chọn loài hiền và hợp với cá nhỏ, bài cá betta nuôi chung với cá gì có gợi ý một số bạn cùng bể dễ tính.

Bạn có thể đọc thêm đặc điểm chung của loài này trong phần giới thiệu về cá bảy màu trên Wikipedia.

Câu hỏi thường gặp khi cá bảy màu đẻ

Chuẩn bị chu đáo, lứa cá con khỏe mạnh

Cá bảy màu đẻ rất dễ, cái khó là giữ được cá con. Nhận ra sớm khi cá mẹ sắp đẻ, chuẩn bị nhiều cây hoặc một bể đẻ riêng đã chạy vi sinh, tách cá mẹ sau sinh và cho cá bột ăn ít mà nhiều bữa là bạn đã có một lứa cá con khỏe mạnh lên màu sau vài tuần.